Tất niên – đánh dấu năm cũ, khởi đầu năm mới

31-01-2019
Không phải ngẫu nhiên mà bữa cơm Tất niên vào mỗi dịp cuối năm đã trở nên quen thuộc trong mỗi gia đình, cơ quan, doanh nghiệp Việt Nam. Bởi đó là bữa cơm quây quần, mọi người cùng nhìn lại chặng đường đã qua, đánh dấu thành tựu năm cũ, tạo đà phấn đấu để khởi đầu một năm mới tấn tài, tấn lộc và tấn bình an!

Cúng tất niên là một tín ngưỡng mang tính chất truyền thống của người dân Việt Nam, được thực hiện sau lễ cúng ông táo và trước lễ cúng giao thừa. Thông thường, lễ cúng tất niên được thực hiện vào chiều 30 tết. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều gia đình, doanh nghiệp chọn sắp xếp làm mâm cơm cúng sớm hơn từ 27, 28 hay 29 để có thể luân phiên đến chơi nhà nhau hoặc có thời gian cho những kế hoạch khác.

Dù không quá cầu kỳ nhưng mâm cơm cúng tất niên cuối năm vẫn được các gia đình chuẩn bị một cách chu đáo bởi sự thành tâm xuất phát từ mong muốn cảm ơn gia tiên và trời đất đã giúp mang đến cho gia đình một năm cũ no đủ, hạnh phúc.

Bữa cơm tất niên được chuẩn bị thịnh soạn và đa dạng các món ăn theo tập tục từng vùng miền. Tuy nhiên, điểm chung của mâm cúng ngày cuối năm sẽ bao gồm mâm hoa quả và mâm cơm mặn hoặc chay.

Mâm quả được chọn với màu sắc tươi tắn gồm những loại quả quen thuộc. Đặc biệt phải chọn là mâm quả tươi, chín vừa, không nên chọn quả đang còn xanh hay các mâm ngũ quả bằng nhựa. Ngoài quả, còn chuẩn bị thêm bình hoa tươi, không phải hoa giấy hay cành vàng lá ngọc.

Trong mâm cơm cúng tất niên của người miền Nam không thể thiếu những món đặc trưng như thịt kho tàu, nem.. trong khi cơm tất niên người miền Bắc hầu như luôn có bát canh măng chân giò. Mâm cơm của người miền Trung thường có thêm bánh tét, bánh hỏi, cháo gà, thịt lợn…

Dù mỗi một vùng miền có những nét văn hóa, tập tục khác nhau nhưng việc chuẩn bị mâm cơm cúng tất niên vừa để đón ông Táo về trần gian, mời ông bà tổ tiên về sum vầy cùng con cháu trước thềm năm mới là một nét văn hóa vô cùng tốt đẹp.

Mỗi một gia đình sẽ có cách bài trí mâm cúng khác nhau, nhưng mâm cúng thường được gia chủ đặt thành 2 tầng khác nhau theo tục lệ. Tầng trên là bàn thờ chính: hoa, mâm ngũ quả hoặc thêm xôi, chè, bánh chưng và thêm một ít tiền vàng mang tính chất tượng trưng. Còn tầng dưới là mâm cơm cúng mặn hay chay sẽ được bày trên một chiếc bàn nhỏ hơn phía dưới.

Sau khi chuẩn bị hoàn tất các mâm cúng và bày biện xong, người đàn ông lớn tuổi nhất trong nhà sẽ lên hương và đọc bài khấn cúng tất niên. Bài khấn tùy từng vùng miền và quan niệm của từng gia đình nhưng điểm chung đều là mời ông bà tổ tiên và các vị thần linh về ăn tết cùng gia đình và chứng giám cho lòng thành tâm của con cháu.

Mâm cơm cúng tất niên cuối năm được làm để đón ông táo về hạ giới tiếp tục cai quản việc bếp núc trong gia đình, mời ông bà tổ tiên và các vị thần linh về nhận lời cảm ơn của con cháu cũng như thay cho sự tri ân đất trời về một năm thuận lợi đã qua, chuẩn bị đón một năm mới tốt đẹp hơn.

Ngoài ra, mâm cơm tất niên còn mang ý nghĩa văn hóa, thể hiện nét đẹp trong gia đình Việt, là thời gian để cả nhà quây quần bên nhau sau một năm bận rộn với công việc và cuộc sống. Sum vầy bên mâm cơm tất niên là dịp để anh em gặp gỡ trò chuyện, con cái có thời gian quây quần bên bố mẹ và gia đình.

Đó là dịp tổng kết, đánh dấu những nỗ lực, thành tựu năm cũ và sẵn sàng chào đón một năm mới khởi sắc hơn.

----------

Tâm An (t/h)